Chính phủ mới của Nhật và những bất đồng khó giải quyết

Mặc dù bị chỉ trích kịch liệt nhưng Thủ tướng Nhật Bản Yasuo Fukuda vẫn rất tích cực lên kế hoạch và cuối cùng ông đã tiến hành thành công cải tổ Nội các vào ngày 1/8/2008, khi ông đã thay 13 trong tổng số 17 vị bộ trưởng.

Thứ nhất, nếu muốn có những sửa đổi về mặt chính sách đòi hỏi phải tiến hành thảo luận, tham vấn các đảng phái, các tổ chức lợi ích trong xã hội…Tuy nhiên, lợi ích của những lực lượng này luôn chồng chéo, thậm chí xung đột lẫn nhau. Chính vì vậy, ước vọng này không dễ đạt được. Thứ hai, ông Fukuda phải nổ lực hơn nữa để đánh bóng hình ảnh của đảng Dân chủ tự do LDP nhằm chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra vào 9/2009.

Chính những vấn đề này đang gây sự chia rẽ sâu sắc trong Chính phủ Nhật Bản. Một nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn đối với tiến trình giải quyết những khó khăn này chính là cựu ngoại trưởng Nhật Bản Taro Aso, hiện đang là tổng thư ký đảng LDP. Ông Taro Aso muốn dùng tiền để giải quyết khó khăn trong bối cảnh nền kinh kế đang chìm dần trong suy thoái: sản xuất, xuất khẩu lương thực, lợi nhuận… tất cả đều giảm.

Ông Kaoru Yosano và Bunmei Ibuki, những vị bộ trưởng kinh tế và tài chính mới, đều là những người có tư tưởng cứng rắn về tài chính. Chính vì vậy, họ vẫn muốn theo đuổi những mục tiêu đã được đặt ra. Thay vì chi tiêu nhiều hơn, họ muốn phân chia lại số tiền đang bị sử dụng một cách phung phí. Mục tiêu mà họ nhắm đến đó là Bộ giao thông và xây dựng – đơn vị mà những đại diện luôn có cơ hội để ‘gặt hái’ những lợi ích riêng…Chính vì thế, việc thất thoát là điều khó tránh khỏi. Vị bộ trưởng mới của bộ này là ông Sadakazu Tanigaki, cựu bộ trưởng tài chính, khẳng định cố gắng sẽ không để tình trạng này xảy ra nữa.

Ông Fukuda 'sẩy chân' sẽ tạo điều kiện cho ông Taro Aso (www.rowjimmy.com)

Ông Fukuda vừa phải cố gắng giải quyết những bất đồng về quan điểm với những cộng sự về kế hoạch chi tiêu vừa phải nổ lực chuẩn bị triệu tập một cuộc họp mới của nghị viện. Tất nhiên, con đường phía trước của ông Fukuda chắc chắn sẽ không bằng phẳng như vậy. Ông đã hứa sẽ thành lập một cơ quan bảo vệ khách hàng, cải thiện y tế và nguồn tiền thu được từ thuế xăng dầu sẽ được đưa vào tài khoản chung (nơi số tiền đó có thể được sử dụng trong bất cứ trường hợp cấp bách nào) chứ không chỉ được để dành cho việc xây dựng đường xá. Thậm chí, ông Fukuda còn muốn duy trì cam kết đóng góp lực lượng hải quân thường trực trong lực lượng quốc tế tại Afghanistan – một vấn đề gây nhiều tranh cãi trong xã hội Nhật Bản.

Về mặt chính trị, kế hoạch của ông Fukuda có vẻ rất hợp lý. Ông hy vọng rằng chính sách kích thích kinh tế trọn gói của ông sẽ giúp xua tan đi những lời chỉ trích từ nhiều phía nhằm vào ông. Hiện tại, có không ít người cho rằng ông Fukuda đang tỏ ra rất ‘vô tâm’ trước nỗi đau của công chúng. Qua những đề xuất cải cách về chính sách cho thấy mục đích của ông Fukuda là chớp lấy kế hoạch cải cách của đảng DPJ (lực lượng đang có lợi thế nhiều hơn so với LDP) nhằm tạo ra lợi thế riêng cho mình. Tuy nhiên, để có thể đạt được mục tiêu (nhưng vẫn không làm ‘phật lòng’ hơn nữa những đảng phái đối lập) đòi hỏi ông Fukuda phải có cách xử lý rất khéo léo. Ngược lại, nếu ông Fukuda vấp ngã thì chắc chắn sẽ có ông Aso đang đứng đợi sẵn để thay thế ông.

Hồng Hiệp (Biên dịch theo The Economist)