Một số cột mốc lịch sử xung đột giữa Nga và Gruzia

Cuộc xung đột giữa Nga và Gruzia ngày càng leo thang. Dưới đây là một số mốc lịch sử quan trọng tác động đến quan hệ hai nước:

1801

Người Ossetia, vốn có nguồn gốc từ vùng Péc-xích, luôn bị mắc kẹt nhiều thế kỷ giữa người Nga và người Gruzia. Năm 1801, trước nguy cơ bị đế chế Nga ‘nuốt’ mất, người Gruzia đã đoàn kết lại với người Ossetia để chống lại kẻ thù chung. Nhờ vậy, họ đã đẩy lùi tất cả những cuộc xung đột nổ ra với đế chế Nga.

1918

Sau khi đế chế Nga sụp đổ, căng thẳng giữa Gruzia và Ossetia lại bùng phát. Những lực lượng cộng sản đối lập nhau tại Liên bang Xô viết đã chia nhau đứng về phía Gruzia và Ossetia để đấu tranh cho mục tiêu riêng. Những người Gruzia theo phe Menshevik đã đứng ra chống lại các cuộc nổi loạn nổ ra từ năm 1918 đến 1920 tại một khu vực được biết đến là Nam Ossetia. Trong khi đó, người Ossetia lại nhận được sự hỗ trợ từ những người phe Bolseviks.

Nga đổ bộ quân vào Nam Ossetia (www.cbsnews.com)

1921

Người Ossetia đã giúp sức lực lượng Hồng quân Liên Xô chấm dứt nền độc lập ngắn ngủi của Gruzia từ Nga.

01/1991

Khi Liên bang Xô viết đang có nguy cơ tan rã, Gruzia lại tuyên chiến với Ossetia.

09/04/1991

Gruzia chính thức tuyên bố nền độc lập hoàn toàn khỏi Liên bang Xô viết.

Những người đàn ông Gruzia đang ngồi bên ngoài một tòa nhà bị bom tàn phá (www.cbsnews.com)

06/1992

Cuộc chiến kết thúc với việc Nam Ossetia được công nhận là một vùng lãnh thổ bán tự trị nằm trong Gruzia, hoạt động như một quốc gia trên danh nghĩa và lực lượng gìn giữ hòa bình của Nga, Bắc Ossetia và quân đội Gruzia vẫn tiếp tục đồn trú tại Nam Ossetia. Tuy nhiên, nền hòa bình phi thực tế và bán tự trị đã không thể làm thõa mãn ước muốn của người dân Nam Ossetia. Kết quả, họ đã đi bỏ phiếu năm 1992 để đòi độc lập và vẫn tiếp tục đấu tranh cho mục tiêu đó đến hiện nay.

01/2006

Một vụ nổ đường ống dẫn dầu tại miền Nam của Nga đã khiến Gruzia mất nguồn cung khí tự nhiên trong suốt 1 tuần liền. Ngay sau đó, ông Mikhail Saakashvili, Tổng thống Gruzia, đã cáo buộc Nga cố tình gây nên tình trạng trên. Tất nhiên, các quan chức Nga đã bác bỏ lời cáo buộc.

Tổng thống Mỹ yêu cầu chấm dứt ngay cuộc xung đột giữa Nga và Gruzia 13/08/2008 (www.cbsnews.com)

03/2006

Nga viện cớ ‘những quan ngại về y tế’ nên đã cấm nhập khẩu rượu - sản phẩm xuất khẩu chủ yếu của Gruzia.

07/2006

Sau khi điện Kremlin thông báo với ông Saakashvili rằng tổng thống Vladimir Putin sẽ không có thời gian để gặp riêng ông Saakashvili. Ngay lập tức, Tổng thống Gruzia đã từ chối tham dự hội nghị thượng đỉnh của các quốc gia độc lập trong khối thịnh vượng chung - liên minh của Liên bang Xô viết trước đây.

07/11/2007

Tổng thống Saakashvili đã dùng vũ lực trấn áp những người biểu tình chống Chính phủ. Ông cũng ra lệnh trục xuất 3 nhà ngoại giao Nga và cáo buộc Matxcơva gây nên những bất ổn trên. Nga đã đáp lại bằng cách trục xuất 3 nhà ngoại giao của Gruzia.

Một người phụ nữ Gruzia đang chứng kiến ngôi nhà đang bốc cháy của mình tại Gori (www.cbsnews.com)

15/11/2007

Nga hoàn thành quá trình rút các căn cứ quân sự đang đồn trú tại Gruzia (kể từ sau khi nhà nước Xô viết sụp đổ). Tuy nhiên, Nga vẫn duy trì vài nghìn quân tại những tỉnh ly khai South Ossetia và Abkhazia trên danh nghĩa là lực lượng gìn giữ hòa bình, mặc dù gặp phải sự phản đối gay gắt từ phía Chính phủ Gruzia.

18/03/2008

Nga đồng ý khôi phục tuyến hàng không giữa Nga và Gruzia. Tuy nhiên, vào 10/2006, Nga lại tiếp tục cấm các chuyến bay, ngừng các dịch vụ chuyến thư và trấn áp những người nhập cư Gruzia sau khi Gruzia bắt giữ 4 nhân viên quân sự Nga vì nghi ngờ họ làm gián điệp.

03/04/2008

Gruzia không thể đạt được thỏa thuận về lộ trình gia nhập NATO tại cuộc họp thượng đỉnh của các nước thành viên khối này diễn ra tại Rumani. Chính áp lực từ phía Nga đã buộc các lãnh đạo NATO ‘trì hoãn’ đưa ra quyết định trước đề nghị gia nhập khối này của Gruzia.

Đoàn xe quân sự Nga đi qua thị trấn Gori, Gruzia 13/03/2008 (www.cbsnews.com)

11/07/2008

Gruzia đe dọa sẽ bắn hạ các máy bay của Nga nếu họ xâm phạm không phận của nước này, đặc biệt sau khi Nga khẳng định rằng bốn máy bay của họ đã lượn vòng trên bầu trời Nam Ossetia.

07/08/2008

Gruzia và lực lượng ly khai đã đồng ý tuân thủ lệnh ngừng bắn và tổ chức các cuộc đàm phán (do Nga làm trọng tài) nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài giữa họ. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau đó, lực lượng Gruzia đã bất ngờ phát động tấn công và đưa một lực lượng quân đội lớn vào tỉnh ly khai Nam Ossetia và tiến đến kiểm soát thủ phủ Tskhinvali của Nam Ossetia. Người đứng đầu lực lượng Gruzia tại Nam Ossetia cho biết những cuộc hành quân của họ chỉ nhằm mục đích “khôi phục trật tự theo hiến pháp” cho khu vực này. Trong khi đó, Chính phủ Gruzia lại tuyên bố rằng vai trò của quân lính họ tại đây là “vô hiệu hóa nỗ lực làm hại dân thường của những kẻ ly khai.”

Khói bốc lên từ một căn cứ quân sự Gruzia tại ngoại ô thị trấn Gori 13/08/2008 (www.cbsnews.com)

08/08/2008

Nga đổ quân, xe bọc thép vào Nam Ossetia và xung đột với lực lượng Gruzia tại thủ phủ Tskhinvali. Gruzia cho biết những căn cứ quân sự của họ đóng tại đây đã bị những chiếc trực thăng chiến đấu của Nga tấn công. Tổng thống Saakashvili tuyên bố lực lượng của ông đã kiểm soát được Tskhinvali. Tuy nhiên, về phần mình, những kẻ ly khai cũng tuyên bố đã kiểm soát được thành phố này.

09/08/2008

Chính phủ Gruzia đã thông qua sắc lệnh của tổng thống về việc ban bố ‘tình trạng chiến tranh’. Nga tuyên bố rằng quân đội nước này đã giành được quyền kiểm soát thủ phủ của Nam Ossetia là Tskhinvali từ tay lực lượng Gruzia. Những máy bay chiến đấu của Nga đã mở các đợt tấn công nhằm vào thị trấn Gori, gần biên giới với Nam Ossetia. Hàng ngàn dân thường đã bỏ chạy khỏi Nam Ossetia.

Đoàn xe quân sự Nga đi ngang qua một chiếc xe bò kéo của người dân Gori 13/08/2008 (www.cbsnews.com)

10/08/2008

Nga cho biết nước này đã ra lệnh quân đội tuân thủ hiệp định ngừng bắn và rút quân khỏi Nam Ossetia. Nga đã hoàn toàn kiểm soát thủ phủ Tskhinvali. Nga cho biết những xung đột vẫn đang tiếp diễn và nước này sẽ tiếp tục mở những đợt tấn công mới nhằm vào khu vực gần thủ đô Tbilisi của Gruzia.

11/08/2008

Quân đội Nga vẫn tiếp tục các cuộc hành quân nhằm vào các mục tiêu của Gruzia gần với Nam Ossetia và thủ đô Tbilisi. Những nhà ngoại giao châu Âu đã có cuộc gặp với tổng thống Gruzia tại Tbilisi để cố gắng thuyết phục ông này ký kết hiệp định ngừng bắn sơ bộ với Nga. Nhưng các quan chức của Nga đã bác bỏ lệnh ngừng bắn và cáo buộc Gruzia vì nước này vẫn tiếp tục đánh bom Nam Ossetia. Trong một diễn biến khác, căng thẳng đang tăng lên tại Abkhazia, một vùng lãnh thổ đòi ly khai khác của Gruzia.

Tình hình chiến sự tại Gruzia vẫn diễn biến phức tạp (www.cbsnews.com)

Hồng Hiệp (Biên dịch theo CBSNEWS)