Trò chơi mạo hiểm

Nguyên nhân chính khiến giá dầu tăng

Nhiều người cho rằng nguyên nhân chính khiến giá dầu tăng chóng mặt như hiện nay là do những lo ngại về một cuộc chiến mới do Mỹ và Israel phát động chống lại quốc gia Hồi giáo Iran. Tuy nhiên, lý do làm nhiều thế giới lo lắng ở đây không phải chỉ dừng lại ở nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu từ Iran (đất nước xuất khẩu dầu đứng thứ 4 thế giới) mà còn đối với cả khu vực vùng Vịnh vì vùng này cung ứng đến 40% lượng dầu buôn bán trên thị trường quốc tế. Nếu thái độ hiếu chiến vẫn tiếp tục được Iran, Mỹ, phương Tây và Israel duy trì thì khả năng giá dầu tăng cao hơn nữa là điều không thể tránh khỏi.

Iran chuẩn bị tiếp đón kẻ thù

Ví dụ, một tờ báo của Iran cho biết về kế hoạch đào khoảng 320.000 ngôi mộ của quân đội nước này gần đường biên giới với những quốc gia lân cận. Nhiều người cho rằng đây là một động thái ‘nhân đạo’ từ phía Iran khi họ bắt đầu chuẩn bị ‘hậu sự’ cho quân đội kẻ thù và để phần nào “xoa dịu nỗi đau của những gia đình có người thân là những binh lính thiệt mạng trong cuộc chiến chống lại nhà nước Hồi giáo Iran.” Một chỉ huy quân đội Iran khuyên những kẻ xâm lược nên trang bị trước cho mình những chiếc chân giả bởi vì họ sẽ khó lòng còn chân thật để đi về nhà.

Tướng Muhammad Ali Jafari – Chỉ huy trưởng lực lượng quân đội cách mạng Iran (www.iran-daily.com)

Với dáng vẻ điềm tĩnh hơn, Tướng Muhammad Ali Jafari – Chỉ huy trưởng lực lượng quân đội cách mạng Iran, đã cho báo giới biết: Mối đe dọa từ phía Mỹ đối với an ninh Iran ngày một tăng, đặc biệt là vào thời điểm chính quyền Bush sắp hết nhiệm kỳ bởi vì “những người ủng hộ đảng Cộng hòa cảm thấy không mấy hy vọng vào chiến thắng của ứng viên đảng mình là ông John McCain trước ông Barack Obama.” Ông Jafari khẳng định: “Iran sẽ nhanh chóng đáp trả, trong đó, không loại trừ khả năng tấn công Israel và những quốc gia vùng Vịnh (nơi có các căn cứ quân sự Mỹ đồn trú) và tìm mọi cách kiểm soát eo biển Hormuz – nơi đa phần nguồn dầu của khu vực Trung đông được chuyển ra thế giới bên ngoài. “Tất nhiên, nếu cuộc chiến nổ ra thì nó sẽ nhanh chóng ảnh hưởng đến vấn đề vận chuyển dầu và do đó sẽ tiếp tục đẩy giá dầu lên cao hơn nữa,” ông Jafari tái khẳng định.

...và những tranh cãi vẫn tiếp tục

Ông Jafari đã đưa ra những lời đáp trả như vậy sau hàng hoạt những động thái từ bên ngoài mà phía Iran coi là những hành động khiêu khích như việc Israel vừa tiến hành thành công cuộc diễn tập trên quy mô lớn của lực lượng không quân. Ngoài ra, phía Iran đã có những bằng chứng cho thấy phía Mỹ đang hỗ trợ cho những nhóm phản đối chống chính phủ tại nước này. Không những vậy, còn có một số tuyên bố (được cho là do các quan chức cấp cao từ phía Mỹ và Israel đưa ra) về kế hoạch tiến hành cuộc chiến chống Iran trước khi nước này chế tạo thành công bom hạt nhân và nâng cấp hệ thống quốc phòng đủ sức chống lại bất cứ đợt tấn công nào từ bên ngoài.

Mỹ đã không triển khai loại máy bay F22 đến vùng Vịnh do lo ngại Iran (www.hashmonean.com)

Tất nhiên, cả chính phủ Mỹ và Israel đều nhanh chóng bác bỏ sự dính líu của mình đối với những tuyên bố kiểu như vậy. Mặc dù có một quan chức dấu tên của Mỹ từng nói đến khả năng Israel mở một cuộc tấn công nhằm vào Iran, nhưng phát ngôn viên của Nhà Trắng lại cho rằng nếu những tuyên bố đó đáng tin thì nó không nên để dấu tên như vậy. Trên thực tế, các nhà ngoại giao Mỹ đang tính đến khả năng nối lại những cuộc đàm phán với Iran về vấn đề Iraq. Thậm chí, phía Mỹ còn tính đến khả năng gửi những nhà ngoại giao của nước này đến Tehran lần đầu tiên kể từ sau vụ khủng hoảng con tin 1979-1981. Tuần vừa qua, báo chí cho biết Lầu Năm Góc đã ngừng triển khai những chiếc trực thăng chiến đầu loại F22 tới vùng Vịnh vì nước này lo ngại sẽ gây ra ‘những xáo trộn mang tính chiến lược’ trong mối quan hệ với Iran.

Thấp thoáng tia hy vọng

Trong lúc những lo ngại về khả năng một cuộc chiến mới sắp xảy ra thì ở đâu đó vẫn thấp thoáng những tia hy vọng. Các quan chức cấp cao Iran đã nhiều lần chỉ trích thái độ của vị Tổng thống theo chủ nghĩa dân túy và rất cứng rắn Mahmoud Ahmadinejad vì họ cho rằng chính những lời nói hoa mỹ đầy hiếu chiến của ông Ahmadinejad đã làm cho tình hình ngày một xấu đi.

Ông Ali Velayati – Nguyên Ngoại trưởng Iran từ năm 1981-1997 (www.robertamsterdam.com)

Ông Ali Velayati – Nguyên Ngoại trưởng Iran từ năm 1981-1997, hiện vẫn đang là cố vấn cao cấp cho lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, đã công khai tuyên bố rằng Iran nên chấp nhận lời đề nghị từ phía Mỹ và các nước phương Tây. Lời đề nghị này kêu gọi Iran nên tận dụng thời hạn 6 tuần đầu tiên đề tiến hành những cuộc đàm phán sơ bộ, đồng thời đây cũng là khoảng thời gian được đặt ra buộc Tehran phải từ bỏ tham vọng mở rộng chương trình làm giàu uranium. Chỉ khi nào Iran tuân thủ đúng theo những gì mà lời đề nghị này đặt ra thì nước này mới có thể thoát khỏi một lệnh cấm vận mới.

Theo những thông tin mà cơ quan thông tấn quốc gia Iran đưa ra thì người đứng đầu cơ quan năng lượng Iran đã bày tỏ quan điểm ủng hộ ông Ali Velayati và đích thân nhân vật này đang cố gắng thuyết phục ủy ban năng lượng Quốc hội Iran chấp nhận bảng đề nghị mà Mỹ và phương Tây đưa ra để có thể mở đường cho các cuộc đàm phán kế tiếp. Tuy nhiên, giờ đây vẫn không có gì là chắc chắn về khả năng Iran sẽ thực sự tuân thủ lệnh dừng hoàn toàn chương trình làm giàu của mình để tránh những áp đặt cấm vận mới từ bên ngoài. Lần này, những điều kiện cấm vận được tất cả 5 quốc gia ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc và cả Đức thông qua.

Liệu đây có phải chiến thuật kéo dài thời gian của Iran?

Ông Mahmoud Ahmadinejad – Tổng thống Iran (www.smh.com.au)

Một số người tỏ ra nghi ngờ về những động thái tích cực từ phía một số quan chức cấp cao Iran trước lời đề nghị mà Mỹ và phương Tây đưa ra, họ cho rằng đây chỉ là chiến thuật trì hoãn nhằm kéo dài thời gian của Iran. Trong khi đó, một số người lại cho rằng đây là biểu hiện của tình hình leo thang căng thẳng. Nhiều người cho rằng đây chỉ là cách ứng phó của Iran sau khi Uỷ ban châu Âu tìm cách gây áp lực đối với Iran bằng cách đóng băng tất cả những giao dịch với ngân hàng lớn nhất nước này. Các nhà phân tích chính trị người Iran thì cho rằng quan hệ giữa Mỹ và Iran có thể sẽ ít căng thẳng hơn sau khi cuộc bầu cử tổng thống Mỹ kết thúc. Chính vì vậy, họ mong muốn tình hình hiện tại tiếp tục không có gì thay đổi cho đến tháng 11 tới.

Hồng Hiệp (Biên dịch theo The Financial Times)