Hướng về quê hương

Thực ra đó chỉ là tên gọi do những tay mơ như tôi tự đặt cho những loài ốc có hình thù kỳ lạ và mùi vị không lẫn vào đâu như ốc mặt trăng, ốc hổ, ốc nón... sống ở khu vực quanh đảo Cồn Cỏ. Dẫu biết không chỉ ở Cồn Cỏ mới có các loài này, nhưng nếu bạn ra huyện đảo của tỉnh Quảng Trị, tự đi bắt và chế biến thì những món ốc này tạo cảm giác thi vị hơn nhiều.

Tôi sinh ra nơi vùng đất cù lao nước nổi - Cù Lao Giêng - nằm trên sông Tiền giáp với An Giang và Đồng Tháp. Trong cái kí ức mờ mờ ảo ảo của những ngày tết về thăm ngoại của tuổi thơ, Cù Lao Giêng không lớn lắm, ở đó có ngôi nhà sàn của ngoại tôi.

Đó là thời điểm nào? Hình như là trước cả khi lần đầu “bị” thao thức về một mái tóc dài, tôi đã nghĩ đến ngôi nhà cho mình. Bài học thuộc lòng từ ngày mới cắp sách chẳng đã nói: Con chim có tổ/Như ta có nhà là gì!

Văn hóa của ta chọn mùa xuân để làm đẹp, làm sạch mồ mả: thanh minh trong tiết tháng Ba... Mà ngày thanh minh cũng không phải là ngày buồn hay chỉ là ngày tưởng nhớ quá khứ. Đó là một ngày vui, vì tảo mộ xong là lễ hội, tài tử giai nhân dập dìu đi giữa màu xanh của đất trời để giao duyên, giao ước, giao tơ hồng.

Tôi hay theo ông đi đụng thịt lợn, lúc về là một rá thịt: gan một ít, lòng một ít, thịt mỗi chỗ một ít, lại còn chai tiết nữa chứ. Chao ôi sao mà nhớ... (Đào Khánh Hội, Hàn Quốc)

Một năm bận rộn qua đi, không gì thú vị bằng một chuyến đi dài vào kỳ nghỉ tết. Lời mời gọi từ cao nguyên đá Đồng Văn với những phiên chợ sặc sỡ sắc màu, những cung đường đèo heo gió sương từ Mèo Vạc đổ về hồ Ba Bể như thúc giục du khách lên đường.

Cuộc rước dâu kỳ lạ, mẹ chỉ bước đúng một bước chân là đến nhà trai. Cả cuộc đời tám mươi mấy năm của mình, niềm vui đến với mẹ thì ngắn như là không có thật, còn nỗi buồn thì lê thê.

Không thể tưởng tượng được rằng người đàn ông đang đứng trước mặt lại là bạn văn của tôi một thời. Anh ăn mặc xuềnh xoàng, giày quai hậu, tóc cắt ngắn như cách đây hơn 40 năm anh từ tỉnh Q vào thăm tôi. Tôi nhận ra ngay từ cái dáng vẻ chân chất ấy, dẫu nay anh là khách xứ xa.

TP.HCM bỗng dưng hứng chịu đợt nắng nóng đến… bức tử. Nắng chan chát da thịt, phả hơi nóng hầm hập vào người, nóng váng vất đầu… nóng làm khó chịu trong người quá (!).

Sinh ra trong gia đình thuần nông, lớn lên bằng hạt gạo do chính tay cha mẹ chăm sóc, trong ký ức của tôi, bữa cơm lúa mới đã quá gần gũi thân thương.