Ẩm thực

Ngay cái tên của nó – tôm bạc đất – cũng đã nói lên gốc gác hạng bét, khó có thể sánh với những loại tôm khác. Ấy thế mà từ con tôm sống ở các trảng nước lợ, những người dân xứ Gò Công đã làm nên món vừa sơn hào vừa hải vị phi thường: mắm tôm chà.

Không phải món bún mắm miền Tây với đa sắc rau, cũng giống món bún mắm miền Nam với đầy đủ thịt heo quay, tôm, mực… chan trong nước dùng nấu mắm. Món bún mắm ở Hội An mang đậm dấu ấn miền Trung, nghĩa là sực nức mùi mắm nêm trộn với dưa leo rau ghém, đậu phộng rang và tai heo luộc…

Cái tên "bún cá” gắn liền với rất nhiều địa phương của Việt Nam: Bún cá Nha Trang, Bún cá Kiên Giang, Bún cá Hải Phòng, Bún cá Vạn Ninh… Mỗi nơi món ăn này lại có biến tấu khác biệt mang đặc trưng ẩm thực của từng vùng. Dân dã, mộc mạc, bún cá Hà Nội cũng mang trong mình một tiếng nói chung và nét duyên chân tình rất riêng của người Hà Nội.

Cá lăng thường sống ở những vùng nước quẩn, khu vực ngã ba sông. Có lẽ vì vậy mà cá lăng vùng ngã ba sông Bạch Hạc đã thành danh. Trước kia, nếu muốn ăn cá lăng, khách phải ngược lên tận Việt Trì mới hy vọng biết được vị cá lăng thứ thiệt. Còn nay thì ở ngay tại Hà Nội, khách cũng có thể được nếm những món ăn chế biến từ cá lăng (cá từ vùng hồ Hòa Bình) và cũng có thể coi đây là một đặc sản của đất Hà Thành.

Sài Gòn có những con đường, những góc phố tập trung toàn những quán bán thức ăn theo khẩu vị miền Bắc. “Buôn có bạn, bán có phường” là điều dễ thấy nhất của những phố ẩm thực hương vị Bắc ở Sài Gòn.

Vào những tháng hè khó kiếm thức ăn, ba tôi thường sai tôi lội xuống mương vườn mò những con ốc đắng đeo bám nơi khúc dừa mục dưới chân cầu đem về làm món gỏi ốc đắng trộn bắp chuối.

Phải chăng cuộc sống khắc nghiệt ở vùng đất hoang dã khiến cho lưu dân từ lưu vực sông Hồng vào đây đã tìm thứ quả có vị đắng như cuộc đời mình? Phải chăng cái nóng miền nhiệt đới khiến cơ thể con người cần vị đắng có tính giải nhiệt của thứ quả này? Hay là trong cuộc hòa đồng với thổ dân, lưu dân người Việt đã chịu ảnh hưởng khẩu vị của họ?

Tôi vừa cột trâu ở gốc cây xộp bước vô nhà, má đã kêu: “Đưa nón đây coi!” Tôi ngửa chiếc nón cời ra. Má đổ xoà một cái. Ôi má ơi, mít nài rang! Không kịp rửa tay, tôi ngồi trên thềm đất bóc hạt nhai rào rào như tằm ăn rỗi.

Quê tôi ở miền Nam, có hai mùa mưa - nắng. Hồi nhỏ, tôi thích mùa mưa vì thời gian ấy là dịp hè, đã được nghỉ học mà còn được thỏa sức tắm mưa, rong chơi cùng mấy đứa bạn hàng xóm. Một lý do nữa khiến tôi thích mùa mưa vì đó là khoảng thời gian tôi được mẹ đãi những món ốc chế biến theo nhiều cách khác nhau. Khi thì ốc đắng xào me, lúc thì ốc bươu nấu cà ri, nhưng món “ruột” của tôi là ốc bươu nướng tiêu.

Nghe “tiếng” món gỏi cá Nam Ô đã lâu, đợt hè này về Đà Nẵng, vừa tới nơi tôi đã nhộn nhạo đòi bạn dẫn đi ăn bằng được.